رگ اضافه قلب در نوزادان

رگ اضافه قلب در نوزادان + تشخیص و درمان

رگ اضافه قلب در نوزادان عبارتی است که ممکن است بعضی از مادران بعد از مراجعه به متخصص قلب اطفال با آن مواجه شوند. در این مقاله به طور کامل درباره این بیماری توضیح داده شده است.

رگ اضافه قلب چیست؟

مجرای شریانی باز یا به اصطلاح عامیانه تر رگ اضافه در قلب، رگ خونی اضافه‌ای است که در دوران جنینی و پس از به دنیا آمدن نوزاد، در بدن او وجود دارد.

در بیشتر نوزادانی که عملکرد قلبشان طبیعی است؛ رگ اضافه قلب پس از چند روز کوچک شده و خود به‌ خود از بین می‌رود. اگر این شریان بیشتر از چند روز باز بماند؛ ممکن است جریان خون اضافه وارد ریه‌ ها شود. 

اگر مجرای شریانی ایجادشده بزرگ باشد، احتمال پیشامد مشکلات و خطرات بیشتر وجود دارد. برخی دیگر از مجراهای شریانی باز کوچک‌تر، که در چند روز اول بسته نمی‌شوند؛ احتمالا تا یک سالگی کودک خود به ‌خود بسته خواهند شد.

اگر نوزاد نارس باشد، احتمال باز ماندن رگ اضافه قلب وجود دارد؛ به‌ خصوص اگر نوزاد مشکل ریوی هم داشته باشد. اگر چنین حالتی پیش بیاید، پزشکان باید این مجرای شریانی بازشده را ببندند.

در صورت وجود رگ اضافه قلب در نوزادان چه اتفاقی پیش می‌آید؟

مجرای شریانی یک رگ خونی عادی است که دو شریان اصلی حمل ‌کننده خون از قلب را به هم متصل میکند (آئورت و سرخرگ ریوی).

تا زمانی که جنین در رحم مادر است؛ ریه‌ها کار نمی‌ کنند چون نوزاد از طریق جفت مادر به طور مستقیم اکسیژن را دریافت می‌ کند. مجرای شریانی، خون را از ریه‌ ها دریافت کرده و آن را مستقیما به بدن می ‌فرستد. 

هنگامی که نوزاد به دنیا می‌ آید و استفاده از ریه‌ ها شروع می‌شود؛ دیگر به این مجرای شریانی نیاز نیست و معمولا این مجرا تا دو روز پس از تولد بسته خواهد شد.

اگر این مجرای شریانی بسته نشود؛ نوزاد به بیماری رگ اضافه قلب مبتلا می‌شود. در این صورت خون اکسیژن‌ دار گرفته ‌شده از آئورت (با میزان اکسیژن بالا) با خون کم‌ اکسیژن گرفته‌شده از سرخرگ ریوی (میزان پایین اکسیژن) ترکیب می‌شود. 

در نتیجه خون بسیار زیادی وارد ریه ‌ها می‌شود و به این ترتیب قلب باید فشار اضافه‌ای تحمل کند و فشار خون سرخرگ ‌های ریوی نیز افزایش می‌یابد.

ممکن است برخی نوزادان با مشکلات قلبی خاصی متولد شوند که میزان جریان خون جاری از قلب به ریه‌ها یا جریان خون اکسیژن ‌دار جاری به بدنشان کاهش یابد. در چنین مواردی وجود جریان شریانی باز موثر است و به همین دلیل ممکن است پزشک برای باز ماندن این شریان، دارو تجویز کند. 

وجود رگ اضافه در قلب نوزاد

علت ابتلا به رگ اضافه در قلب چیست؟

از مشکلات اولیه رشد قلب جنین ناشی می شود؛ اما به ‌هرحال دلیل مشخصی برای ابتلا به چنین بیماری ‌هایی وجود ندارد. ممکن است عوامل ارثی در پیدایش چنین بیماری ‌هایی نقش داشته باشند.

برقراری اتصال عروقی بین دو رگ اصلی منشعب ‌شده از قلب (آئورت و سرخرگ ریوی) برای برقراری گردش خون جنین ضروری است. از آن‌جایی که جنین تا زمانی که در رحم مادر است، اکسیژن خون خود را از گردش خون مادر دریافت می‌کند؛ مجرای شریانی نمی ‌گذارد خون وارد ریه‌های درحال رشد جنین شود.

معمولا دو تا سه روز پس از تولد، مجرای شریانی بسته می‌شود. اگر نوزاد نارس باشد؛ این اتصال کمی دیرتر بسته خواهد شد اما اگر این مجرای شریانی همچنان باز بماند یعنی نوزاد به رگ اضافه قلب مبتلا شده است.

وجود این مجرای شریانی غیرعادی باعث می‌شود که ریه‌ها و قلب نوزاد مجبور شوند خون زیادی را به گردش درآورند. اگر این مسئله درمان نشود؛ ممکن است میزان فشار خون ریه نوزاد افرایش ‌یابد (پرفشاری خون ریوی) و قلب او بزرگ و ضعیف شود.

علت رگ اضافه در قلب نوزاد

نشانه‌ها و علائم رگ اضافه قلب چیست؟

در نوزادان مبتلا به رگ اضافه قلب حاد، نشانه‌های زیر مشاهده می‌شود:

رگ اضافه قلب چگونه تشخیص داده می‌شود؟

اگر پزشک شک داشته باشد که نوزاد به رگ اضافه قلب مبتلاست یا نه؛ با استفاده از گوشی پزشکی به صدای غیرمعمول قلب گوش می‌دهد (معمولا در نوزادان مبتلا به مجرای شریانی باز، صدای غیرمعمول قلب شنیده می‌شود). ممکن است نیاز به انجام آزمایش‌ های زیر هم باشد:

برای کسب اطلاعات بیشتر در رابطه با نوار قلب و اکوی قلب در اطفال می توانید روی گزینه های زیر کلیک کنید.

تشخیص رگ اضافه قلب

درمان مجرای شریانی باز ( رگ اضافه قلب )

سه روش مختلف برای درمان رگ اضافه قلب در نوزادان وجود دارد: مصرف دارو، روش‌های درمانی مبتنی بر کاتتر و انجام عمل جراحی. اگر رگ اضافه قلب به اندازه‌ای بزرگ باشد که میزان جریان خون وارد شده به ریه‌ ها بیش ‌از حد باشد؛ پزشک این مجرا را خواهد بست چون این حالت منجر به بزرگ شدن قلب نیز خواهد شد.

همچنین اگر احتمال ابتلا به عفونت قلبی خاصی چون اندوکاردیت وجود داشته باشد؛ باز هم پزشک مجرای شریانی را خواهد بست. این بیماری عفونی بر بافت پوششی قلب و رگ‎‌های خونی تاثیر می‌گذارد. اندوکاردیت یک بیماری جدی است و برای درمان آن باید داروی آنتی‌بیوتیک درون‌وریدی تزریق کرد.

عوامل خطرساز برای ابتلا

عوامل خطرساز ابتلا به رگ اضافه قلب در نوزادان شامل موارد زیر است:

1- تولد زودرس: معمولا رگ اضافه قلب بیشتر برای آن‌دسته از نوزادانی پیش می‌آید که زودتر از زمان موعد متولد می‌شوند.

2- سابقه خانوادگی و بیماری‌های ارثی دیگر: سابقه خانوادگی ابتلا به بیماری‌های قلبی و دیگر بیماری‌های ارثی مانند سندرم داون، می‌تواند خطر ابتلا به رگ اضافه قلب را افزایش دهد.

3- ابتلا به عفونت سرخچه در دوران بارداری: اگر مادر در دوران بارداری به سرخچه مبتلا شود؛ خطر ابتلا به بیماری ‌های قلبی در نوزاد افزایش می‌یابد. ویروس سرخچه از طریق جفت مادر به سیستم گردش خون نوزاد منتقل شده و به رگ‌های خونی و اندام‌های نوزاد آسیب می‌رساند (از جمله قلب).

4- تولد در مناطق مرتفع (نسبت به سطح دریا) : آن‌دسته از نوزادانی که در شهرهایی متولد می‌شوند که حدود سه کیلومتر بالاتر از دریاست؛ بیشتر ممکن است به مجرای شریانی باز دچار شوند.

5- جنسیت مونث: احتمال ابتلای دختران به این بیماری دو برابر بیشتر از پسران است.

عوامل خطرساز ایتلا به رگ اضاف قلب

در صورت درمان نکردن چه مشکلاتی پیش می آید؟

اگر اندازه مجرای شریانی بازشده کوچک باشد، احتمالا مشکل خاصی برای نوزاد پیش نمی‌آید اما اگر آسیب‌های جدی ‌تر درمان نشوند؛ احتمال پیشامد مشکلات زیر برای نوزاد وجود دارد:

فشار خون بالای ریه‌ها (پرفشاری خون ریوی)

وقتی میزان زیادی از خون موجود در سرخرگ‌ های اصلی قلب از طریق رگ اضافه قلب به گردش درآیند؛ میزان فشار خون موجود در ریه‌ها افزایش می‌یابد و فرد به پرفشاری خون ریوی دچار می‌شود. 

این بیماری باعث می‌شود ریه‌ها دچار آسیب دائمی شوند. اگر رگ اضافه قلب خیلی بزرگ باشد؛ فرد به «سندرم ایزن‌منگر» دچار می‌شود. این سندرم نوعی بیماری است که در آن فشار خون افزایش ‌یافته ریه به حالت عادی بازنمی ‌گردد.

نارسایی قلبی

وجود رگ اضافه قلب در نهایت منجر به بزرگ و ضعیف شدن قلب و ابتلا به نارسایی قلبی خواهد شد. نارسایی قلبی نوعی بیماری مزمن است که در آن قلب نمی‌تواند به خوبی جریان خون را در بدن به گردش درآورد.

عفونت قلبی (اندوکارتیت)

احتمال بیشتری وجود دارد که افرادی که مشکلاتی در ساختار قلبشان دارند (مانند مجرای شریانی باز)؛ به التهاب بافت پوششی قلب مبتلا شوند (اندوکارتیت عفونی).

آیا بارداری برای مادرانی که مشکل قلبی دارند خطرناک است؟

بیشتر زنانی که رگ اضافه قلب کوچکی دارند، می‌توانند بدون هیچ مشکلی دوران بارداری را بگذرانند اما اگر فردی دچار مشکلات قلبی حادتری باشد (مواردی مانند نارسایی قلبی، آریتمی یا پرفشاری خون ریوی)؛ احتمال پیشامد مشکلات بیشتر در دوران بارداری وجود دارد. 

اگر شخص به سندرم ایزن‌منگر دچار باشد؛ نباید باردار شود چون بارداری می‌تواند با خطر مرگ برای او همراه باشد.

اگر دچار بیماری ‌های قلبی خاصی هستید (درمان‌شده یا درمان‌نشده)؛ با پزشک خود راجع به برنامه ‌ریزی ‌های مربوط به تنظیم خانواده مشورت کنید. در برخی موارد شاید لازم باشد با پزشک متخصص بیماری‌ های قلبی مادرزادی، ژنتیکی و زایمان ‌های پرخطر نیز ملاقات کنید. 

مصرف برخی داروهای قلبی می‌تواند باعث ایجاد مشکل در زایمان نوزاد شود و ممکن است لازم باشد که قبل از باردار شدن، مصرف برخی از آن‌ها را قطع یا تعدیل کنید.

بارداری برای مادران با بیماری قلبی

راه های پیشگیری از ابتلای نوزاد به این بیماری

هیچ راهی وجود ندارد که با استفاده از آن، بتوان با اطمینان از تولد نوزاد مبتلا به رگ اضافه قلب جلوگیری کرد اما به ‌هرحال مهم است که هر اقدام احتمالی که منجر به گذراندن دوران بارداری ایمن می‌شود، انجام شود. برخی از اصل‌های اولیه شامل موارد زیر هستند:

1- راجع به مراقبت‌های پیش از زایمان آگاهی کسب کنید. ترک سیگار، کاهش اضطراب، توقف اقدامات پیش‌گیری از بارداری مواردی هستند که باید قبل از باردار شدن راجع به آن‌ها با پزشک خود مشورت کنید. البته باید راجع به داروهای مصرفی خود نیز با او صحبت کنید.

2- رژیم غذایی سالم داشته باشید. مصرف مکمل‌های ویتامینی که حاوی اسید فولیک باشد، توصیه می‌شود.

3- به طور مرتب ورزش کنید. با پزشک خود صحبت کنید و برنامه ورزشی متناسب با شرایط خود را از او دریافت کنید.

4- ریسک نکنید. از مصرف موارد خطرناکی مانند الکل، سیگار و داروهای غیرقانونی خودداری کنید. هم‌چنین به سونا و جکوزی آب داغ هم نروید.

5- از موارد عفونت‌زا دوری کنید. قبل از باردار شدن، واکسن‌های موردنیاز را تزریق کنید. ابتلا به برخی عفونت‌ها برای زایمان نوزاد خطرساز است.

6- اگر مبتلا به دیابت هستید؛ آن را کنترل کنید. با پزشک خود صحبت کنید و با کمک او شرایط را قبل و در حین بارداری کنترل و مدیریت کنید.

7- اگر سابقه خانوادگی ابتلا به بیماری‌های قلبی یا دیگر بیماری‌های ارثی دارید؛ قبل از باردار شدن با یک مشاور ژنتیک راجع به تصمیم خود مشورت کنید.

دکتر سعید بیطرفان فوق تخصص قلب اطفال و جنین

فهرست مطالب

سیستم پرسش و پاسخ

ثبت سوال جدید

برای ثبت پرسش خود از دکتر می توانید از این قسمت استفاده کنید.پاسخ شما تا 2 روز از طریق پیامک و ایمیل اطلاع رسانی خواهد شد.

پیگیری سوال قبل

برای پیگیری پاسخ سوال خودتون و نمایش آن کد رهگیری خود را در این قسمت وارد کنید.
تصاویر پیوست امکان انتخاب تا ۵ تصویر وجود دارد. جهت انتخاب چندگانه کلید Ctrl را نگه دارید. (فرمت های مجاز شامل png, gif و jpg می باشد و حداکثر حجم هر تصویر ۸ مگابایت است.)
© همیارسیستم
  • تصویر کاربر مهدی جمعه ۱۱ مهر ۹۹( 1 ماه پیش) مشاهده پرسش
    با سلام .جنین پسر من در سونو 8 ماهگی که خانم من انجام داده بود علائم vsd به اندازه 4 میل در قلبش نشان داده .به نظر شما این سوراخ بسته می شه بعد مدتی ؟نیاز به مراقبت خاصی داره ؟
    بعضی ها می گن باعث می شه نوزاد وزن نگیره و یا زیاد گریه می کنه و بی قرار می شه .این درست ؟
    1. تصویر کاربر دکتر سعید بیطرفان جمعه ۱۱ مهر ۹۹( 1 ماه پیش)

      همانطور که عرض کردم اغلب بدون عارضه خوب می شود و شکل سوراخ های بزرگ ممکن است آن عوارض رو داشته باشه 

  • تصویر کاربر فاطمه پنجشنبه ۳ مهر ۹۹( 1 ماه پیش) مشاهده پرسش
    فشارخون وتری گلیسیرید بالا دارم.داروی بیزوپرولول ولوزارتان اچ مصرف میکنم -متابولیسم بدنم پایینه وعلرغم رزیم غذایی کاهش وزن ندارم کمبود شدید ویتامین د دارم هفتگی ویتامین مصرف میکنم خواستم زنجبیل مصرف کنم تاکمی متابولیسم بدن افزایش پیدا کند ولی میترسم فشارم بالا برود--نظر شما در این مورد چیست وچرا من کاهش وزن ندارم روزانه پیاده روی حدود 30دقیقه رو دارم
    1. تصویر کاربر دکتر سعید بیطرفان پنجشنبه ۳ مهر ۹۹( 1 ماه پیش)

      باسلام و عرض ادب 

      من فوق تخصص قلب کودکان هستم لطفا برای مشکلاتی که مطرح کردید به متخصصین بزرگسال مراجعه بفرمایید 

درحال دریافت اطلاعات
تماس با ما

با ما در تماس باشید

آدرس مطب

تهران، پاسداران، بین بوستان نهم و دهم، ساختمان بوستان، پلاک ۲۹۷، طبقه دوم، واحد ۳۶

ساعات کار مطب

شنبه تا چهارشنبه از ساعت ۱۴ الی۱۶

شماره تماس

۰۲۱-۲۲۷۹۲۶9۴ - ۰۲۱-۲۲۷۹۲481

پرسش از دکتر